OPINIE · SOCIALE NETWERKSTRATEGIE
De grootste arbeidsmarktkans ligt dichterbij dan veel organisaties denken
Waarom sociale netwerken een strategisch onderdeel worden van arbeidsmarktontwikkeling.
Door Michael Boud - de Referral Specialist - 14 juli 2026 - Opinie

"We hebben geen
personeelstekort.
We hebben een
netwerkprobleem."
Michael Boud
De Nederlandse arbeidsmarkt verandert fundamenteel. We spreken veel over krapte, vergrijzing, schaarste en mensen die niet aansluiten op de beschikbare banen. Maar daaronder speelt volgens mij iets anders. Om de arbeidsmarkt te begrijpen, moeten we steeds minder naar losse doelgroepen kijken en steeds meer naar de relaties tussen mensen. Via die relaties verspreiden vertrouwen, informatie en kansen zich. Toch organiseren veel organisaties hun arbeidsmarktaanpak nog alsof er nauwelijks iets is veranderd.
Ook nu de grootste piek achter ons lijkt te liggen, blijft de Nederlandse arbeidsmarkt structureel krap. In het eerste kwartaal van 2026 stonden tegenover iedere honderd werklozen nog altijd 91 openstaande vacatures. De vraag is daarom niet alleen hoe organisaties harder of slimmer kunnen werven. Het gaat ook om de mogelijkheden die zij nog onvoldoende benutten om mensen te bereiken, vertrouwen op te bouwen en mensen te helpen een volgende stap te zetten.
De afgelopen jaren hebben organisaties fors geïnvesteerd in het aantrekken van nieuwe medewerkers. Recruitment werd professioneler, arbeidsmarktcommunicatie creatiever en employer branding sterker. Inmiddels doet AI zijn intrede in vrijwel ieder onderdeel van het wervingsproces. Dat zijn waardevolle ontwikkelingen. Maar er zit ook iets ongemakkelijks in: zodra steeds meer organisaties over dezelfde AI- en recruitmenttools beschikken, kunnen zij zich daar relatief snel minder mee onderscheiden.

AI maakt iedereen slimmer.
Maar niet onderscheidend.
AI krijgt een plek in sollicitantenvolgsystemen, oftewel ATS’en, in CRM-systemen voor relatiebeheer en in recruitmentmarketingplatforms. Technologie helpt steeds beter bij het zoeken naar kandidaten. Organisaties baseren hun arbeidsmarktcommunicatie vaker op data. Ook candidate experience, de ervaring van kandidaten tijdens het sollicitatieproces, is een vast onderdeel van professioneel recruitment geworden. Het vak wordt beter, maar op onderdelen ook eenvormiger. Organisaties gebruiken steeds vaker vergelijkbare middelen om dezelfde schaarse mensen te bereiken.
Waar kunnen organisaties zich dan nog mee onderscheiden? Volgens mij ligt het antwoord niet alleen in betere technologie of meer zichtbaarheid. Het ligt ook in iets wat veel moeilijker te kopiëren is: de sociale infrastructuur rond een organisatie. Daarmee bedoel ik het netwerk van medewerkers, oud-medewerkers, kandidaten, alumni, klanten, leveranciers, onderwijsinstellingen, vrijwilligers, branchegenoten, regionale partners en informele contacten dat iedere organisatie al om zich heen heeft.
Vrijwel iedere organisatie heeft zo’n netwerk. Toch bekijken organisaties het zelden als één geheel en werken ze er nauwelijks bewust aan. We zijn gewend om te denken in doelgroepen en processen, terwijl mensen zich vooral via hun relaties met anderen ontwikkelen. Om te begrijpen hoe dat werkt, moeten we ook kijken naar de rol van vertrouwen.

Vertrouwen beweegt via relaties
De jaarlijkse Edelman Trust Barometer laat al jaren zien hoe belangrijk vertrouwen is in de relatie tussen organisaties en de samenleving. De editie van 2025 is gebaseerd op onderzoek onder tienduizenden respondenten in 28 landen. Ook daaruit blijkt dat vertrouwen sterk bepaalt hoe mensen naar instituties, leiders en organisaties kijken.
Op het werk ontstaat vertrouwen evenmin alleen door officiële communicatie. Het maakt uit wie iets zegt, welke ervaringen mensen eerder hebben gehad en wat hun relatie is met degene die de boodschap overbrengt. Dat bepaalt mede hoeveel geloof zij aan die boodschap hechten.
Voor de arbeidsmarkt is dat relevant, omdat mensen hun loopbaankeuzes zelden alleen op rationele gronden maken. Een vacaturetekst, campagne of het verhaal van een organisatie geeft niet de doorslag op zichzelf. Ook de ervaringen van anderen, de reputatie van een organisatie, informele signalen en mensen die ze vertrouwen, beïnvloeden hun keuze. Vertrouwen is niet los verkrijgbaar. Het beweegt via relaties.
Onderzoek naar arbeidsmobiliteit, de stappen die mensen zetten in hun werk en loopbaan, laat zien welke rol relaties daarbij spelen. Onderzoekers van MIT, Harvard, Stanford en LinkedIn analyseerden experimenten in de professionele netwerken van meer dan 20 miljoen LinkedIn-gebruikers. Het onderzoek verscheen in Science. Zij vonden aanwijzingen voor een oorzakelijk verband tussen relatief zwakke relaties, de zogenoemde weak ties, en arbeidsmobiliteit.
Dat onderzoek bouwt voort op het klassieke werk van socioloog Mark Granovetter, die al in 1973 beschreef hoe zwakkere verbindingen een brug kunnen vormen tussen sociale groepen. Ronald Burt werkte later met zijn theorie over structural holes uit hoe waarde ontstaat op plekken waar netwerken elkaar niet vanzelf raken, maar waar verbindingen tussen gescheiden groepen toegang geven tot nieuwe informatie, invloed en kansen.
Met zwakke relaties bedoelen zij contacten met mensen die je minder goed kent. De waarde van die contacten zit in de toegang tot andere netwerken. Mensen buiten je vertrouwde kring kunnen je in contact brengen met informatie en kansen die binnen je eigen kring niet voorbijkomen.
Dit onderzoek bouwt voort op het werk van socioloog Mark Granovetter. Hij beschreef al in 1973 hoe zulke minder hechte contacten een brug kunnen vormen tussen sociale groepen. Ronald Burt werkte later uit waarom verbindingen tussen gescheiden netwerken waardevol zijn. Zijn theorie over structural holes gaat over de plekken waar netwerken niet vanzelf met elkaar verbonden zijn. Wie daar een verbinding legt, krijgt toegang tot nieuwe informatie, invloed en kansen.
Ook recent Nederlands onderzoek wijst op het belang van verbindingen tussen verschillende groepen. Een studie uit 2025 op bevolkingsniveau laat zien dat vooral overbruggend sociaal kapitaal en sociaal-economische diversiteit binnen netwerken samenhangen met mobiliteit op de langere termijn. Het gaat dus om contacten die verschillende groepen verbinden, ook mensen met uiteenlopende sociale en economische achtergronden. Het onderzoek is een preprint en is nog niet door andere wetenschappers beoordeeld. De uitkomst vraagt daarom om verdere wetenschappelijke toetsing. Wel past zij bij het bredere beeld: niet alleen de omvang van een netwerk telt, maar vooral welke groepen en werelden het met elkaar verbindt.
Deze onderzoeken belichten verschillende kanten van relaties. Edelman laat zien hoe bepalend vertrouwen is. Granovetter en Burt beschrijven hoe informatie en kansen zich via netwerken verspreiden. Het onderzoek van MIT, Harvard, Stanford en LinkedIn laat zien dat de verbindingen tussen mensen ook aantoonbaar invloed hebben op arbeidsmobiliteit.
Geen van deze onderzoeken geeft organisaties een kant-en-klaar recept. Samen maken ze voor mij wel duidelijk waarom de kwaliteit van relaties en de manier waarop mensen met elkaar verbonden zijn, belangrijker worden voor de arbeidsmarktaanpak. Mensen zetten voor een belangrijk deel stappen via hun relaties met anderen.
Misschien richten we de arbeidsmarkt daarom nog te veel in vanuit de manier waarop organisaties werken, terwijl mensen hun weg vooral vinden via relaties. Dat lijkt een klein verschil, maar volgens mij raakt het de kern van veel arbeidsmarktvraagstukken. Organisaties delen hun werk op in functies, afdelingen en doelgroepen. De relaties van mensen lopen daar dwars doorheen. Langs die relaties verspreiden vertrouwen, informatie, reputatie en kansen zich.

Organisaties denken in doelgroepen. Arbeidsmarkten ontwikkelen zich via relaties.
Het verschil tussen die twee manieren van kijken zie je terug in de inrichting van organisaties. HR richt zich op medewerkers, recruitment op kandidaten, communicatie op ambassadeurs en marketing op klanten. Leren & ontwikkelen houdt zich bezig met interne mobiliteit. Onderwijsinstellingen kijken naar studenten, brancheorganisaties naar instroom in hun sector en regionale samenwerkingsverbanden naar arbeidsmarktprogramma’s.
Vanuit iedere organisatie of afdeling is dat logisch. Alleen kijken zij vaak naar verschillende delen van hetzelfde netwerk van mensen en relaties.
Een kandidaat kan morgen medewerker zijn, over vijf jaar alumnus en daarna klant, leverancier, vrijwilliger, ambassadeur of terugkerende medewerker. Een medewerker kan tegelijk ouder zijn van een student, lid van een vereniging, mentor van een zij-instromer en deelnemer aan een professioneel netwerk. Een afgewezen sollicitant kan alsnog positief over een organisatie spreken. Een oud-medewerker kan later nieuwe mensen aandragen. Een leverancier kan toegang hebben tot netwerken die de organisatie zelf nooit bereikt.
Toch behandelen veel organisaties deze mensen als afzonderlijke doelgroepen, ieder met een eigen proces. Daardoor raakt uit beeld hoe zij met elkaar verbonden zijn. Samen vormen ze een sociaal ecosysteem: een geheel van mensen en relaties waarbinnen vertrouwen, informatie, reputatie en kansen worden doorgegeven.
Misschien is dat de blinde vlek in veel arbeidsmarktstrategieën. We proberen steeds beter mensen te bereiken, maar besteden nog te weinig aandacht aan de relaties die hen daadwerkelijk helpen een stap te zetten. We weten onvoldoende hoe die relaties werken en hoe we ze kunnen ondersteunen.
Dat verandert ook de manier waarop je naar ambassadeurschap kijkt. Het gaat dan niet in de eerste plaats om communicatie of promotie, maar om wat iemand binnen zijn netwerk bereid is te doen. Iemand wordt pas een geloofwaardige ambassadeur als die zich voldoende verbonden voelt en genoeg vertrouwen heeft om ervaringen en kansen met anderen te delen en de reputatie van de organisatie uit te dragen. Vertrouwen is dus niet alleen iets waarover je communiceert. Het is ook nodig om een boodschap via anderen te laten doorgeven.
Het verschil tussen bereik en vertrouwen is belangrijk. Bereik kun je inkopen en automatiseren. Vertrouwen ontstaat in relaties. Je moet het verdienen en onderhouden voordat mensen het aan anderen willen doorgeven. Nu technologie voor steeds meer organisaties beschikbaar is, wordt dat vertrouwen steeds waardevoller voor hun arbeidsmarktpositie.
Sociale netwerken pakken overigens niet vanzelf positief uit. Dezelfde relaties die vertrouwen en kansen versterken, kunnen ook bestaande patronen, gesloten kringetjes en ongelijkheid in stand houden. Wie bewust met sociale netwerken wil werken, moet mensen daarom niet alleen activeren, maar het netwerk ook verbreden.

Via-via werving is niet het vertrekpunt,
maar een zichtbare uitkomst.
Vanuit die gedachte kijk ik inmiddels ook anders naar via-via werving. Vaak zien organisaties het als een kanaal, campagne of programma waarmee medewerkers kandidaten aandragen. Dat is begrijpelijk, maar te beperkt. Via-via werving is praktisch en meetbaar. Uiteindelijk is het vooral een zichtbaar resultaat van een sterker sociaal netwerk rond de organisatie.
Daarachter zit iets groters: iemand is bereid zijn of haar vertrouwen tijdelijk aan een organisatie uit te lenen.
Dat maakt via-via werving krachtig, maar ook kwetsbaar. Medewerkers delen geen vacatures omdat er ergens een knop in het sollicitantenvolgsysteem staat. Ze delen kansen omdat ze zich verbonden voelen met het verhaal en vertrouwen hebben in de organisatie. Omdat ze geloven dat iemand uit hun netwerk daar op zijn plek kan zijn. En omdat de organisatie het gemakkelijk, logisch en sociaal veilig maakt om die verbinding te leggen..
Zo bezien is via-via werving één van de meest zichtbare resultaten van een goed georganiseerd sociaal netwerk. Hetzelfde geldt voor het betrekken van alumni, medewerkers die het verhaal van de organisatie uitdragen, talent communities waarin contact met potentiële kandidaten wordt onderhouden, en de ervaring die kandidaten opdoen. Ook regionale arbeidsmarktprogramma’s en samenwerking met onderwijs of brancheorganisaties horen daarbij. Steeds speelt dezelfde vraag: hoe onderhoud en organiseer je de relaties rond een organisatie, zodat vertrouwen, informatie en kansen beter hun weg vinden?
Die bredere aanpak noem ik Sociale Netwerkstrategie. Met die term bedoel ik een manier om arbeidsmarktontwikkeling te benaderen vanuit relaties, vertrouwen en sociale netwerken. Het is dus meer dan een nieuwe naam voor via-via werving
Sociale Netwerkstrategie betekent dat een organisatie bewust onderzoekt hoe haar netwerk in elkaar zit, het verbreedt en mensen binnen dat netwerk activeert. Dat wordt een vast onderdeel van de manier waarop zij aan haar arbeidsmarktpositie werkt.
In de praktijk horen daar drie samenhangende taken bij: het bestaande netwerk en de ontbrekende verbindingen in kaart brengen, het netwerk bewust verbreden en mensen op een geloofwaardige en sociaal veilige manier betrekken.
Dat begint met een andere manier van kijken. Welke mensen wil een organisatie nog bereiken? Maar ook: welke relaties zijn er al, en welke rol spelen die bij vertrouwen, loopbaanstappen en duurzame instroom? Om die vragen te beantwoorden, moet je weten welke netwerken er rond de organisatie bestaan, welke verbindingen ontbreken en waar nieuwe relaties kunnen ontstaan. Even belangrijk is de vraag hoe je voorkomt dat bestaande patronen zich blijven herhalen. Nieuwe verbindingen kunnen immers de grootste waarde toevoegen.
Die aandacht voor bestaande patronen is nodig, omdat sociale netwerken niet vanzelf inclusief, eerlijk of vernieuwend zijn. Ze kunnen kansen bieden, maar mensen ook uitsluiten. Ze kunnen de diversiteit vergroten, maar er ook voor zorgen dat vooral mensen met dezelfde achtergrond elkaar blijven vinden. Een serieuze Sociale Netwerkstrategie vraagt daarom ook om onderzoek: wie zit er in het netwerk, wie ontbreekt, welke groepen hebben geen contact met elkaar en welke verbindingen moeten bewust worden gelegd?
Daarin verschilt deze benadering van klassieke via-via werving. Het doel is breder dan meer mensen aandragen. Het gaat om het bewust versterken en verbreden van de relaties rond de organisatie.
De arbeidsmarkt vraagt om een andere manier van organiseren.
De grootste arbeidsmarktkans ligt misschien dichterbij dan veel organisaties denken. Maar daarmee is die kans nog niet gemakkelijk te benutten. Sociale netwerken vragen om aandacht, duidelijke verantwoordelijkheid en organisatie. Ze laten zich moeilijk binnen één afdeling onderbrengen, omdat relaties dwars door functies, afdelingen en formele grenzen heen lopen.
Daar ligt volgens mij de uitdaging voor bestuurders: wie neemt hiervoor verantwoordelijkheid?
Zolang recruitment, HR, communicatie, leren & ontwikkelen en externe samenwerking ieder alleen hun eigen doelgroep of proces beheren, blijft het bredere netwerk versnipperd. Voor Sociale Netwerkstrategie is niet noodzakelijk een nieuwe afdeling nodig. Wel een gezamenlijke visie, duidelijkheid over wie verantwoordelijk is en afspraken over welke relaties de organisatie wil onderhouden, verbreden en activeren. De organisatie moet ook meten of het netwerk daadwerkelijk nieuwe groepen bereikt, mensen helpt stappen te zetten in hun loopbaan en bestaande patronen van uitsluiting doorbreekt.
Als de arbeidsmarkt draait om relaties tussen mensen, kunnen organisaties hun aanpak niet blijven baseren op losse doelgroepen en afzonderlijke kanalen. Werken aan de arbeidsmarktpositie wordt dan een verantwoordelijkheid van de hele organisatie, en vaak ook van de mensen en organisaties daaromheen.
Voor werkgevers betekent dit dat medewerkers, oud-medewerkers, kandidaten, partners en klanten meer zijn dan afzonderlijke groepen die je met communicatie wilt bereiken. Ze maken deel uit van een groter netwerk rond de organisatie. Voor brancheorganisaties betekent het dat instroom in de sector ook ontstaat via netwerken tussen bedrijven, onderwijs, vakmensen, ouders, alumni en regionale partners. Campagnes zijn daar één onderdeel van.
Voor HR-directeuren betekent het dat behoud, mobiliteit en instroom veel nauwer met elkaar verbonden zijn dan het beleid vaak laat zien. Voor bestuurders betekent het dat de arbeidsmarktpositie steeds vaker afhangt van de kwaliteit van de relaties rond hun organisatie.
Dat vraagt ook om een andere taal. Naast employer branding moeten we het hebben over vertrouwen. Naast recruitmentmarketing over het ontwikkelen van netwerken. We moeten kijken naar de samenhang tussen doelgroepen, naar de verbinding achter het bereik en naar wat instroom op langere termijn betekent voor de arbeidsmarkt.
Goed recruitment blijft noodzakelijk. Maar recruitment kan niet in zijn eentje een vraagstuk oplossen dat de hele organisatie en haar netwerk raakt. De komende jaren zullen organisaties zich niet alleen onderscheiden door hoe goed zij mensen bereiken. Het zal er vooral om gaan hoe goed zij hun sociale netwerken begrijpen, verbinden en onderhouden.
Misschien kijken we over een paar jaar terug en zien we dat de echte vernieuwing in arbeidsmarktontwikkeling begon met een ander inzicht dan AI of betere tools ons boden: mensen zetten voor een belangrijk deel stappen via relaties. Vertrouwen bepaalt in hoge mate of zij via die relaties ook informatie delen, een reputatie doorgeven en kansen bij anderen onder de aandacht brengen.
Als dat inzicht klopt, ligt de grootste arbeidsmarktkans dichtbij. In het netwerk dat organisaties al om zich heen hebben, maar waar ze nog nauwelijks bewust aan werken.
Misschien biedt Sociale Netwerkstrategie uiteindelijk geen nieuw antwoord op de arbeidsmarkt, maar een nieuwe manier om ernaar te kijken. En misschien begint iedere fundamentele verandering daarmee.

De toekomst van arbeidsmarktontwikkeling is
Sociale Netwerkstrategie
Noot van de auteur: Dit opiniestuk brengt wetenschappelijke inzichten uit verschillende vakgebieden samen. De genoemde onderzoeken onderbouwen de beschreven ontwikkelingen. De interpretatie en het concept Sociale Netwerkstrategie zijn van de auteur.
Bronnen en geraadpleegde literatuur
-
Burt, R.S. (1992). Structural Holes: The Social Structure of Competition. Cambridge, MA: Harvard University Press.
-
Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). (2026, 30 april). Minder vacatures in eerste kwartaal van 2026. Centraal Bureau voor de Statistiek.
-
Coleman, J.S. (1988). Social Capital in the Creation of Human Capital. American Journal of Sociology, 94, S95–S120.
-
Edelman. (2025). 2025 Edelman Trust Barometer: Global Report. Edelman.
-
Granovetter, M.S. (1973). The Strength of Weak Ties. American Journal of Sociology, 78(6), 1360–1380.
-
Kazmina, Y., Heemskerk, E.M., Van der Kooij, E., Bokányi, E. & Takes, F.W. (2025). Can Social Capital Remedy Structural Inequality? Economic Mobility in a Longitudinal Population-Scale Social Network. arXiv:2508.05275. Preprint.
-
Rajkumar, K., Saint-Jacques, G., Bojinov, I., Brynjolfsson, E. & Aral, S. (2022). A Causal Test of the Strength of Weak Ties. Science, 377(6612), 1304–1310.
Dit opiniestuk combineert inzichten uit wetenschappelijk onderzoek met ruim twintig jaar praktijkervaring op het gebied van recruitment, arbeidsmarktontwikkeling en via-via werving. Eventuele interpretaties en conclusies zijn voor rekening van de auteur.
OVER DE AUTEUR
Michael Boud

Michael Boud is specialist in referral recruitment, ambassadeurschap en Sociale Netwerkstrategie.
Vanuit zijn visie dat veel arbeidsmarktvraagstukken óók een netwerkvraagstuk zijn, helpt hij organisaties om bestaande relaties en netwerken beter te benutten voor bereik en instroom.
Michael combineert onderzoeksinzichten met jarenlange praktijkervaring.